Анто́н Па́влович Че́хов роди́лся в 1860 году́ в ю́жном Таганро́ге, в большо́й, но небога́той семье́. Он был тре́тьим ребёнком Па́вла Че́хова, ме́лкого торго́вца, стро́гого и трудолюби́вого челове́ка. Дед бу́дущего писа́теля происходи́л из крестья́н, поэ́тому Че́хов хорошо́ понима́л, как нелегко́ просто́му челове́ку подня́ться вы́ше своего́ положе́ния. Поздне́е он не раз говори́л, что всё лу́чшее в себе́ челове́к до́лжен создава́ть сам — ежедне́вным трудо́м, терпе́нием и че́стным отноше́нием к жи́зни, а не ожида́нием пода́рков судьбы́ и́ли счастли́вого слу́чая.
Anton Pavloviç Çehov 1860 yılında güneydeki Taganrog’da, büyük ama varlıklı olmayan bir ailede doğdu. Küçük bir tüccar, katı ve çalışkan bir insan olan Pavel Çehov’un üçüncü çocuğuydu. Gelecekteki yazarın dedesi köylülerden geliyordu, bu yüzden Çehov sıradan bir insanın kendi konumunun üzerine yükselmesinin ne kadar zor olduğunu iyi anlıyordu. Daha sonra birden fazla kez, insanın kendi içindeki en iyi olan her şeyi kendisinin yaratması gerektiğini — günlük emekle, sabırla ve hayata karşı dürüst bir tutumla, kaderin armağanlarını ya da mutlu bir tesadüfü bekleyerek değil — söyledi.
В 1879 году́ Че́хов прие́хал в Москву́ и поступи́л на медици́нский факульте́т Моско́вского университе́та. Спустя́ пять лет он получи́л дипло́м врача́. Одна́ко ещё во вре́мя учёбы он на́чал печа́тать в журна́лах коро́ткие юмористи́ческие расска́зы. Ему́ необходи́мо бы́ло подде́рживать семью́, поэ́тому он писа́л мно́го, бы́стро, почти́ ка́ждый день, нере́дко по ноча́м по́сле заня́тий. Э́ти ра́нние расска́зы бы́ли весёлыми, лёгкими, поро́й похо́жими на шу́тки, но у́же в них проявля́лись наблюда́тельность, то́чность и живо́й интере́с к са́мым ра́зным лю́дям.
1879 yılında Çehov Moskova’ya geldi ve Moskova Üniversitesi’nin tıp fakültesine girdi. Beş yıl sonra doktor diploması aldı. Ancak daha öğrenciyken dergilerde kısa mizahi hikâyeler yayımlamaya başladı. Ailesini desteklemesi gerekiyordu, bu yüzden çok, hızlı, neredeyse her gün, çoğu zaman derslerden sonra geceleri yazıyordu. Bu erken hikâyeler neşeli, hafif, bazen şakalara benzerdi, ama daha o zamanlarda bile onlarda gözlem gücü, kesinlik ve çok farklı insanlara karşı canlı bir ilgi ortaya çıkıyordu.
Сего́дня Че́хов изве́стен во всём ми́ре как оди́н из крупне́йших ру́сских писа́телей. Его́ кни́ги мо́жно найти́ почти́ в ка́ждой библиоте́ке, а его́ пье́сы ста́вят в теа́трах ра́зных стран. Но да́же е́сли бы он не стал знамени́тым а́втором, он всё равно́ оста́лся бы в челове́ческой па́мяти как ре́дкая ли́чность. Он мно́гое сде́лал не то́лько для литерату́ры, но и для больны́х, бе́дных, голода́ющих, для дете́й и крестья́н, ря́дом с кото́рыми жил и кото́рым помога́л без гро́мких слов и краси́вых обеща́ний.
Bugün Çehov bütün dünyada en büyük Rus yazarlarından biri olarak tanınır. Kitapları neredeyse her kütüphanede bulunabilir, oyunları ise farklı ülkelerin tiyatrolarında sahnelenir. Ama ünlü bir yazar olmasaydı bile, yine de insan hafızasında nadir bir kişilik olarak kalırdı. Yalnızca edebiyat için değil, hastalar, yoksullar, açlar, çocuklar ve köylüler için de çok şey yaptı; onların yanında yaşadı ve onlara yüksek sözler ve güzel vaatler olmadan yardım etti.
Одно́й из гла́вных черт Че́хова бы́ло порази́тельное трудолю́бие. Он уме́л рабо́тать споко́йно, до́лго и насто́йчиво. В мо́лодости он создава́л деся́тки расска́зов и де́лал э́то легко́, без ли́шних разгово́ров о тала́нте. В Москве́ он встреча́лся с са́мыми ра́зными людьми́: чино́вниками, арти́стами, писа́телями, худо́жниками, студе́нтами, мона́хами, купца́ми. Поздне́е мно́гие из них, преображённые а́вторским воображе́нием, ста́ли геро́ями его́ ра́нних произведе́ний, потому́ что Че́хов уме́л уви́деть хара́ктер в ме́лкой дета́ли, случа́йной фра́зе и́ли же́сте. Он не про́сто приду́мывал сюже́ты, а сло́вно собира́л вокру́г себя́ живо́й материа́л.
Çehov’un başlıca özelliklerinden biri şaşırtıcı çalışkanlığıydı. Sakin, uzun süre ve ısrarla çalışmayı bilirdi. Gençliğinde onlarca hikâye yazıyordu ve bunu yetenek hakkında gereksiz konuşmalar yapmadan kolayca yapıyordu. Moskova’da çok farklı insanlarla karşılaşıyordu: memurlarla, oyuncularla, yazarlarla, ressamlarla, öğrencilerle, keşişlerle, tüccarlarla. Daha sonra onların birçoğu, yazarın hayal gücüyle dönüşerek, onun erken dönem eserlerinin kahramanları oldu, çünkü Çehov küçük bir ayrıntıda, rastlantı eseri söylenmiş bir sözde ya da bir harekette karakteri görmeyi bilirdi. O yalnızca olay örgüleri uydurmuyor, sanki çevresinde canlı malzeme topluyordu.
Тру́дно пове́рить, что оди́н челове́к мог так внима́тельно запомина́ть ли́ца, голоса́, привы́чки, оде́жду, смешны́е и печа́льные сто́роны чужо́й жи́зни. В его́ расска́зах появля́ются полице́йские, учителя́, врачи́, повара́, солда́ты, поме́щики, купцы́, де́ти и старики́. Е́сли бы все э́ти геро́и вдруг вы́шли на моско́вские у́лицы, они́ запо́лнили бы це́лые пло́щади. По расска́зам Че́хова мо́жно изуча́ть ру́сскую жизнь конца́ девятна́дцатого ве́ка: её бе́дность, разгово́ры, стра́хи, наде́жды, смешны́е сла́бости, гру́бость и ти́хие страда́ния. Поэ́тому его́ небольши́е расска́зы ка́жутся широ́кими карти́нами це́лой эпо́хи.
Bir insanın yüzleri, sesleri, alışkanlıkları, kıyafetleri, başkalarının hayatının komik ve hüzünlü yanlarını bu kadar dikkatle hatırlayabildiğine inanmak zordur. Onun hikâyelerinde polisler, öğretmenler, doktorlar, aşçılar, askerler, toprak sahipleri, tüccarlar, çocuklar ve yaşlılar görünür. Eğer bütün bu kahramanlar birden Moskova sokaklarına çıksaydı, bütün meydanları doldururlardı. Çehov’un hikâyeleriyle on dokuzuncu yüzyılın sonundaki Rus hayatı incelenebilir: onun yoksulluğu, konuşmaları, korkuları, umutları, komik zayıflıkları, kabalığı ve sessiz acıları. Bu yüzden onun küçük hikâyeleri bütün bir çağın geniş tabloları gibi görünür.
Одна́ко Че́хов был не то́лько писа́телем. Мно́гие го́ды он рабо́тал врачо́м и ча́сто лечи́л люде́й беспла́тно. В дере́вне Ме́лихово под Москво́й к нему́ приходи́ли крестья́не из ра́зных мест. Во вре́мя угро́зы холе́ры он отвеча́л за деся́тки дереве́нь, принима́л больны́х, раздава́л лека́рства и дава́л сове́ты. Кро́ме того́, он помога́л голода́ющим, стро́ил шко́лы, подде́рживал библиоте́ку в Таганро́ге, сажа́л дере́вья и устра́ивал сады́, счита́я таку́ю рабо́ту обы́чным до́лгом образо́ванного челове́ка пе́ред наро́дом. Для него́ э́то бы́ло не по́двигом, а есте́ственным тре́бованием со́вести.
Ancak Çehov yalnızca bir yazar değildi. Uzun yıllar doktor olarak çalıştı ve çoğu zaman insanları ücretsiz tedavi etti. Moskova yakınlarındaki Melihovo köyünde farklı yerlerden köylüler ona gelirdi. Kolera tehdidi sırasında onlarca köyden sorumluydu, hastaları kabul ediyor, ilaç dağıtıyor ve öğüt veriyordu. Ayrıca açlara yardım ediyor, okullar inşa ediyor, Taganrog’daki kütüphaneyi destekliyor, ağaçlar dikiyor ve bahçeler düzenliyordu; böyle bir işi eğitimli bir insanın halka karşı sıradan görevi sayıyordu. Onun için bu bir kahramanlık değil, vicdanın doğal bir gereğiydi.
Ещё одно́й ва́жной черто́й Че́хова бы́ли дружелю́бие и гостеприи́мство. Ему́ нра́вилось находи́ться среди́ люде́й, слу́шать разгово́ры, шути́ть, наблюда́ть. Хотя́ он зараба́тывал тяжёлым трудо́м и до́лжен был помога́ть роди́телям, бра́тьям и сестре́, в его́ до́ме всегда́ находи́лось ме́сто для госте́й. В Ме́лихове неде́лями жи́ли друзья́, врачи́, писа́тели, ро́дственники, знако́мые и да́же почти́ случа́йные лю́ди. Иногда́ го́сти меша́ли ему́ рабо́тать, но он всё равно́ ра́довался их прису́тствию и сохраня́л любо́вь к многолю́дной жи́зни до самого́ конца́. Дом жил шу́мно, но тепло́ и свобо́дно.
Çehov’un bir başka önemli özelliği dost canlılığı ve misafirperverliğiydi. İnsanların arasında bulunmayı, konuşmaları dinlemeyi, şaka yapmayı, gözlemlemeyi severdi. Ağır emekle para kazanmasına ve anne babasına, erkek kardeşlerine ve kız kardeşine yardım etmek zorunda olmasına rağmen, evinde misafirler için her zaman yer bulunurdu. Melihovo’da arkadaşlar, doktorlar, yazarlar, akrabalar, tanıdıklar ve hatta neredeyse tesadüfen gelen insanlar haftalarca yaşardı. Bazen misafirler onun çalışmasına engel olurdu, ama yine de onların varlığına sevinir ve kalabalık hayata olan sevgisini sonuna kadar korurdu. Ev gürültülü, ama sıcak ve özgür bir şekilde yaşardı.
При э́том Че́хов был серьёзно бо́лен. У него́ была́ чахо́тка, одна́ко до́лгое вре́мя он стара́лся жить де́ятельно: мно́го е́здил, лечи́л, писа́л и принима́л люде́й. Он был высо́ким, худы́м, подви́жным, со све́тлыми весёлыми глаза́ми. В нём чу́вствовалось мно́го эне́ргии, а весе́лье бу́дто возника́ло само́ собо́й. Но и в его́ гру́сти была́ вну́тренняя си́ла. В по́здних пье́сах стано́вится ме́ньше лёгкого сме́ха: в них звуча́т боль, уста́лость, хру́пкость жи́зни и жа́лость к челове́ку, мечта́ющему о лу́чшем. Да́же боле́знь не разру́шила его́ спосо́бность сочу́вствовать и рабо́тать.
Bununla birlikte Çehov ciddi şekilde hastaydı. Veremi vardı, ancak uzun süre etkin yaşamaya çalıştı: çok seyahat etti, tedavi etti, yazdı ve insanları kabul etti. Uzun boylu, zayıf, hareketli, açık renkli neşeli gözlere sahipti. Onda çok enerji hissedilirdi, neşe ise sanki kendiliğinden ortaya çıkardı. Ama onun hüznünde de içsel bir güç vardı. Geç dönem oyunlarında hafif gülüş azalır: onlarda acı, yorgunluk, hayatın kırılganlığı ve daha iyisini hayal eden insana acıma duyulur. Hastalık bile onun acıma ve çalışma yeteneğini yok etmedi.
Че́хов хоте́л, что́бы лю́ди уважа́ли себя́ и други́х. Он сам никогда́ не унижа́л челове́ка и не люби́л унижа́ться. Мя́гкий, до́брый и терпели́вый, он остава́лся о́чень стро́гим к себе́. Сла́ва не сде́лала его́ высокоме́рным; напро́тив, его́ жизнь ста́ла уро́ком скро́мности и вну́тренней свобо́ды. Он ве́рил, что челове́к спосо́бен измени́ть себя́, очи́стить ду́шу и стать лу́чше. Поэ́тому в па́мяти чита́телей Че́хов остаётся не то́лько вели́ким писа́телем, но и настоя́щим ру́сским интеллиге́нтом, отве́тственным за себя́ и за люде́й вокру́г.
Çehov insanların kendilerine ve başkalarına saygı duymasını istiyordu. Kendisi hiçbir zaman bir insanı aşağılamazdı ve aşağılanmayı sevmezdi. Yumuşak, iyi yürekli ve sabırlı olmasına rağmen, kendisine karşı çok katı kalıyordu. Şöhret onu kibirli yapmadı; tersine, onun hayatı alçakgönüllülük ve içsel özgürlük dersi oldu. İnsanın kendini değiştirebileceğine, ruhunu arındırabileceğine ve daha iyi olabileceğine inanıyordu. Bu yüzden okurların hafızasında Çehov yalnızca büyük bir yazar olarak değil, aynı zamanda kendisinden ve çevresindeki insanlardan sorumlu gerçek bir Rus aydını olarak kalır.
