Фёдор Достоевский: жизнь, идеи и творчество
↔ Şuna geçin: B1
B2

Фёдор Достоевский: жизнь, идеи и творчество

Fyodor Dostoyevski: hayatı, fikirleri ve eserleri
Başlamak için oynat’a basın
0:00 / 0:00
Фёдор Михайлович Достоевский родился в 1821 году в Москве в семье дворянина, врача больницы для бедных. Сначала он учился в частном пансионе, затем окончил Главное военно-инженерное училище в Петербурге. Однако военная служба его не привлекала, поэтому в 1844 году он вышел в отставку. Отказавшись от прав на имения, купленные отцом, Достоевский решил посвятить себя литературе и жить на литературные заработки. Такой выбор был сознательным отказом от прежнего пути и определил дальнейшее направление его жизни, занятий и творческой работы.
Fyodor Mihayloviç Dostoyevski, 1821 yılında Moskova'da, yoksullar hastanesinde doktorluk yapan soylu bir babanın ailesinde doğdu. Önce özel bir yatılı okulda okudu, ardından Petersburg'daki Ana Askeri Mühendislik Okulu'ndan mezun oldu. Ancak askerlik hizmeti ona çekici gelmiyordu, bu nedenle 1844 yılında istifa etti. Babasının satın aldığı mülkler üzerindeki haklarından vazgeçen Dostoyevski, kendisini edebiyata adamaya ve edebi kazançlarıyla yaşamaya karar verdi. Bu seçim, önceki yolunun bilinçli bir biçimde reddedilmesiydi ve hayatının, uğraşlarının ve yaratıcı çalışmalarının sonraki yönünü belirledi.
В 1846 году появился первый роман Достоевского «Бедные люди», построенный в форме писем между героями. Книга получила горячее одобрение читателей, среди которых были Н.А. Некрасов и В.Г. Белинский. Главный герой, Макар Девушкин, бедный мелкий чиновник, стал одним из первых образов «маленького человека» в творчестве писателя. Достоевского особенно интересовали внутренняя жизнь бедных людей, причины их покорности и скрытые переживания. Эта тема продолжилась в произведениях 1840-х годов, связанных с жизнью бедных петербургских чиновников и их сложным внутренним миром.
1846 yılında Dostoyevski'nin ilk romanı "İnsancıklar", kahramanlar arasındaki mektuplar biçiminde kurulmuş olarak yayımlandı. Kitap, aralarında N. A. Nekrasov ve V. G. Belinski'nin de bulunduğu okuyucular tarafından büyük bir coşkuyla karşılandı. Başkahraman Makar Devuşkin, yoksul ve küçük dereceli bir memur olarak, yazarın eserlerindeki ilk "küçük insan" tiplerinden biri oldu. Dostoyevski özellikle yoksul insanların iç dünyasıyla, boyun eğmelerinin nedenleriyle ve gizli duygularıyla ilgileniyordu. Bu tema, 1840'lı yıllardaki, yoksul Petersburg memurlarının hayatları ve karmaşık iç dünyalarıyla bağlantılı eserlerde devam etti.
В ранних произведениях важным героем становится и сам Петербург. У Достоевского это таинственный город, который как будто меняется и обманывает людей, живущих в нём. Позже такое изображение стали называть Петербургом Достоевского. Одновременно писатель всё глубже изучал психологию человека. В повестях «Двойник», «Хозяйка», «Белые ночи», «Неточка Незванова» и рассказе «Господин Прохарчин» он продолжал показывать бедных людей. Его интересовали не только внешние обстоятельства их жизни, но также скрытые переживания, внутренние конфликты людей, привычная покорность и нравственные трудности.
İlk dönem eserlerinde Petersburg'un kendisi de önemli bir kahraman haline gelir. Dostoyevski'de bu, sanki değişen ve içinde yaşayan insanları aldatan gizemli bir şehirdir. Daha sonra bu tür bir tasvir Dostoyevski'nin Petersburg'u olarak adlandırılmaya başlandı. Aynı zamanda yazar insan psikolojisini giderek daha derinden inceliyordu. "Öteki", "Ev Sahibesi", "Beyaz Geceler", "Netoçka Nezvanova" adlı uzun öykülerde ve "Bay Proharçin" adlı öyküde yoksul insanları göstermeyi sürdürdü. Onu yalnızca hayatlarının dış koşulları değil, aynı zamanda insanların gizli duyguları, iç çatışmaları, alışılmış boyun eğişleri ve ahlaki zorlukları da ilgilendiriyordu.
В конце 1840-х годов Достоевский сблизился с кружком М.В. Петрашевского, где обсуждали политические, экономические и философские проблемы утопического социализма. На одном из заседаний читали запрещённое в России письмо В.Г. Белинского к Н.В. Гоголю. Вскоре членов кружка арестовали и приговорили к смертной казни. Уже на эшафоте им объявили о помиловании и замене казни ссылкой в Сибирь на четыре года. Достоевский был приговорён к каторге, а затем к службе рядовым. Так политические обсуждения привели для него к тяжёлому наказанию.
1840'lı yılların sonunda Dostoyevski, M. V. Petraşevski'nin çevresiyle yakınlaştı; burada ütopik sosyalizmin siyasi, ekonomik ve felsefi sorunları tartışılıyordu. Toplantılardan birinde V. G. Belinski'nin N. V. Gogol'a yazdığı ve Rusya'da yasaklanmış olan bir mektup okundu. Kısa süre sonra çevrenin üyeleri tutuklandı ve ölüm cezasına çarptırıldı. İdam sehpasına çıkmış oldukları sırada kendilerine affedildikleri ve ölüm cezasının Sibirya'da dört yıllık sürgünle değiştirildiği bildirildi. Dostoyevski ağır çalışma cezasına, ardından da er olarak hizmet etmeye mahkum edildi. Böylece siyasi tartışmalar onun için ağır bir cezaya yol açtı.
В январе 1850 года Достоевского доставили в Омскую тюрьму, которую он позднее назвал «Мёртвым домом». Там он провёл четыре года, после чего был отправлен солдатом в Семипалатинск. В период тюрьмы и каторги он написал повести «Село Степанчиково и его обитатели» и «Дядюшкин сон». После смерти Николая I в 1855 году наказание смягчили, и писателя произвели в офицеры. В 1859 году он вышел в отставку, переехал в Тверь, а позднее в Петербург. Так завершился долгий период его наказания и военной службы.
Ocak 1850'de Dostoyevski, daha sonra "Ölüler Evi" adını vereceği Omsk hapishanesine götürüldü. Orada dört yıl geçirdi, ardından asker olarak Semipalatinsk'e gönderildi. Hapis ve ağır çalışma döneminde "Stepançikovo Köyü ve Sakinleri" ile "Amcanın Rüyası" adlı uzun öyküleri yazdı. I. Nikolay'ın 1855 yılında ölümünden sonra cezası hafifletildi ve yazar subaylığa terfi ettirildi. 1859 yılında görevden ayrıldı, Tver'e, daha sonra da Petersburg'a taşındı. Böylece ceza ve askerlik hizmetiyle geçen uzun dönem sona erdi.
После каторги у Достоевского обострилась болезнь, и до конца жизни он страдал от приступов эпилепсии. В 1861-1862 годах были опубликованы «Записки из мёртвого дома», документальное произведение о годах каторги. В 1861 году вышел роман «Униженные и оскорблённые», где продолжалось исследование судьбы и психологии «маленького человека». Одновременно писатель стремился объяснить свои взгляды на современную мораль, литературу и политику. Вместе с братом он издавал журнал «Время», где печатал произведения и статьи, а позднее продолжил это направление в журнале «Эпоха».
Ağır çalışma cezasından sonra Dostoyevski'nin hastalığı ağırlaştı ve hayatının sonuna kadar epilepsi nöbetleri geçirdi. 1861 yılından 1862 yılına kadar, ağır çalışma yıllarını anlatan belgesel nitelikteki "Ölüler Evinden Anılar" yayımlandı. 1861 yılında "Ezilenler" romanı yayımlandı ve burada "küçük insan"ın kaderi ile psikolojisinin incelenmesi sürdürüldü. Aynı zamanda yazar çağdaş ahlak, edebiyat ve siyaset konusundaki görüşlerini açıklamaya çalışıyordu. Kardeşiyle birlikte "Vremya" adlı dergiyi çıkardı, burada eserlerini ve makalelerini yayımladı, daha sonra bu çizgiyi "Epoha" dergisinde sürdürdü.
В статьях и художественных произведениях этого периода сочувствие к народным страданиям получило у Достоевского религиозно-нравственную окраску. Он считал, что русский народ сохранил в душе истинного Христа и должен помочь объединению и примирению народов. Эти взгляды получили название почвенничества и отличались как от идей демократической интеллигенции, так и от славянофильской доктрины. В 1864 году вышли «Записки из подполья», где герой должен выбирать между добром и злом. В 1866 году появился роман «Преступление и наказание», посвящённый вопросу о праве человека на убийство.
Bu dönemin makalelerinde ve edebi eserlerinde Dostoyevski'nin halkın acılarına duyduğu sempati dini ve ahlaki bir nitelik kazandı. Rus halkının ruhunda gerçek Mesih'i koruduğunu ve halkların birleşmesine ve uzlaşmasına yardım etmesi gerektiğini düşünüyordu. Bu görüşlere poçvenniçestvo adı verildi ve hem demokrat aydınların fikirlerinden hem de Slavofil öğretiden ayrılıyordu. 1864 yılında "Yeraltından Notlar" yayımlandı ve burada kahraman iyilik ile kötülük arasında seçim yapmak zorundadır. 1866 yılında, insanın öldürme hakkı olup olmadığı sorusuna adanan "Suç ve Ceza" romanı yayımlandı.
В 1867 году Достоевский женился на стенографистке Анне Григорьевне Сниткиной, которая стала его близким другом и помощником. В последние годы жизни он создал романы «Идиот», «Бесы» и «Братья Карамазовы». В этих книгах писатель исследовал опасность «просвещённого эгоизма» и ситуацию, когда человек считает, что ему всё позволено. Такой герой сталкивается с вопросом о преступлении, то есть о нарушении морали, законов, Бога и отношений с людьми. Похожие нравственные проблемы Достоевский рассматривал и в публицистических статьях книги «Дневник писателя», над которой работал до конца жизни.
1867 yılında Dostoyevski, yakın dostu ve yardımcısı olan stenograf Anna Grigoryevna Snitkina ile evlendi. Hayatının son yıllarında "Budala", "Ecinniler" ve "Karamazov Kardeşler" romanlarını yazdı. Bu kitaplarda yazar, "aydınlanmış bencillik" tehlikesini ve bir insanın kendisine her şeyin serbest olduğunu düşündüğü durumu inceledi. Böyle bir kahraman suç sorunuyla, yani ahlakın, yasaların, Tanrı'nın ve insanlarla ilişkilerin ihlali sorunuyla karşı karşıya kalır. Dostoyevski benzer ahlaki sorunları, hayatının sonuna kadar üzerinde çalıştığı "Bir Yazarın Günlüğü" adlı kitabın gazetecilik yazılarında da ele aldı.
Достоевский умер в 1881 году и был похоронен в Петербурге на кладбище Александро-Невской лавры. Позднее он стал классиком русской литературы и одним из самых популярных русских писателей на Западе и в Японии. Его произведения вошли в школьную программу, многократно экранизировались, а в Москве, Петербурге и Старой Руссе были открыты музеи-квартиры. В русский язык вошли названия его романов и отдельные выражения. Среди них «административный восторг» и слово «стушеваться». В советском литературоведении существовало также пренебрежительное понятие «достоевщина», связанное с религиозно-нравственными поисками.
Dostoyevski 1881 yılında öldü ve Petersburg'da Aleksandr Nevski Lavrası'nın mezarlığına gömüldü. Daha sonra Rus edebiyatının klasiklerinden biri ve Batı ile Japonya'daki en popüler Rus yazarlardan biri oldu. Eserleri okul müfredatına girdi, defalarca sinemaya ve ekrana uyarlandı, Moskova, Petersburg ve Staraya Russa'da ev müzeleri açıldı. Romanlarının adları ve bazı ifadeleri Rus diline yerleşti. Bunlar arasında "idari coşku" ve "stushevatsya" sözcüğü vardır. Sovyet edebiyat araştırmalarında ayrıca dini ve ahlaki arayışlarla bağlantılı, küçümseyici "Dostoevshchina" kavramı da vardı.

İpucu: Yalnızca o bölümü tekrar oynatmak için herhangi bir paragrafın yanındaki boşluğa dokunun. Daha uzun bir bölümü tekrar oynatmak için art arda birkaç paragrafa dokunun.

Alıştırma Soruları

  1. Почему отказ Достоевского от военной службы и прав на имения был важным этапом его жизни?

  2. Что прежде всего интересовало Достоевского в изображении бедных людей в ранних произведениях?

  3. Какое последствие имело для Достоевского участие в кружке Петрашевского?

  4. Чем взгляды Достоевского, названные почвенничеством, отличались от других идей того времени?

  5. Какая общая нравственная проблема объединяет поздние романы Достоевского, согласно статье?

Diğer Makaleler

Fyodor Dostoyevski: hayatı, fikirleri ve eserleri
B1
Fyodor Dostoyevski: hayatı, fikirleri ve eserleri
Dostoyevski'nin hayatını, fikirlerini ve önemli eserlerini B1 düzeyinde Rusça okuyun, ses kaydı, paralel çeviri, shadowing ve testle çalışın.
Rus Matruşkası: Sevilen Bir Halk Oyuncağı
A2
Rus Matruşkası: Sevilen Bir Halk Oyuncağı
Matruşkanın nasıl ortaya çıktığını, nasıl yapıldığını ve bölgesel stillerini öğrenin. Ses, paralel çeviri, shadowing ve okuma testiyle Rusça pratiği yapın.
Rus Matruşkası: sevilen bir halk oyuncağı
B1
Rus Matruşkası: sevilen bir halk oyuncağı
Matruşkanın tarihini, nasıl yapıldığını ve bölgesel stillerini keşfedin. Okuma, dinleme, shadowing ve anlama sorularıyla Rusça pratiği yapın.