Фёдор Михайлович Достоевский родился в 1821 году в Москве. Его отец был дворянином и работал врачом в больнице для бедных. Сначала Фёдор учился в частном пансионе, потом окончил Главное военно-инженерное училище в Петербурге. Но военная служба ему не нравилась. Поэтому в 1844 году он ушёл в отставку. Он отказался от прав на имения, которые купил его отец, и решил стать писателем. С этого времени Достоевский хотел жить на деньги, которые получал за свои литературные работы.
Fyodor Mihayloviç Dostoyevski 1821 yılında Moskova'da doğdu. Babası soylu biriydi ve yoksullar için bir hastanede doktor olarak çalışıyordu. Fyodor önce özel bir yatılı okulda okudu, ardından Sankt Petersburg'daki Ana Askeri Mühendislik Okulundan mezun oldu. Ancak askerlik hizmetinden hoşlanmıyordu. Bu nedenle 1844 yılında görevinden ayrıldı. Babasının satın aldığı mülkler üzerindeki haklarından vazgeçti ve yazar olmaya karar verdi. Dostoyevski o zamandan itibaren edebî çalışmalarından aldığı parayla yaşamak istedi.
В 1846 году вышел первый роман Достоевского «Бедные люди». Он был написан в форме писем между героями. Читатели приняли книгу очень хорошо. Среди них были Н.А. Некрасов и В.Г. Белинский. Главный герой, Макар Девушкин, был бедным мелким чиновником. Он стал одним из первых «маленьких людей» в книгах писателя. Достоевского интересовало, что чувствуют бедные люди, почему они часто не борются с трудной жизнью и какие мысли скрывают. Эта тема осталась важной и в других произведениях 1840-х годов.
1846 yılında Dostoyevski'nin ilk romanı "İnsancıklar" yayımlandı. Roman, karakterler arasındaki mektuplar biçiminde yazılmıştı. Okurlar kitabı çok iyi karşıladı. Bunların arasında N. A. Nekrasov ve V. G. Belinski vardı. Başkahraman Makar Devuşkin, yoksul ve küçük bir memurdu. Yazarın kitaplarındaki ilk "küçük insanlardan" biri oldu. Dostoyevski, yoksul insanların ne hissettiğiyle, neden çoğu zaman zor hayata karşı mücadele etmedikleriyle ve hangi düşünceleri gizledikleriyle ilgileniyordu. Bu tema 1840'lı yıllardaki diğer eserlerinde de önemini korudu.
В ранних произведениях важную роль играет и Петербург. У Достоевского это странный и таинственный город. Иногда кажется, что он меняется и обманывает людей, которые там живут. Позже такой образ стали называть Петербургом Достоевского. Писатель также всё больше интересовался мыслями и чувствами человека. В повестях «Двойник», «Хозяйка», «Белые ночи», «Неточка Незванова» и рассказе «Господин Прохарчин» он снова писал о бедных людях, их трудной жизни, страхах, чувствах, внутренних проблемах и сложном выборе.
Sankt Petersburg da erken dönem eserlerinde önemli bir rol oynar. Dostoyevski'de burası tuhaf ve gizemli bir şehirdir. Bazen şehir değişiyor ve orada yaşayan insanları aldatıyormuş gibi görünür. Daha sonra bu imgeye Dostoyevski'nin Petersburgu denmeye başlandı. Yazar ayrıca insanın düşüncelerine ve duygularına giderek daha fazla ilgi duyuyordu. "Öteki", "Ev Sahibesi", "Beyaz Geceler", "Netoçka Nezvanova" adlı uzun öykülerde ve "Bay Proharçin" adlı öyküde yine yoksul insanlar, onların zor yaşamları, korkuları, duyguları, iç sorunları ve güç seçimleri hakkında yazdı.
В конце 1840-х годов Достоевский начал ходить на встречи кружка М.В. Петрашевского. Там люди обсуждали политику, экономику, философию и идеи утопического социализма. На одной встрече они читали письмо В.Г. Белинского к Н.В. Гоголю, которое было запрещено в России. Вскоре участников кружка арестовали и приговорили к смерти. Но прямо перед казнью им сообщили, что наказание изменили. Достоевского отправили на четыре года в Сибирь на каторгу, а потом он должен был служить простым солдатом.
1840'lı yılların sonunda Dostoyevski, M. V. Petraşevski çevresinin toplantılarına katılmaya başladı. Burada insanlar siyaset, ekonomi, felsefe ve ütopik sosyalizm fikirlerini tartışıyordu. Bir toplantıda V. G. Belinski'nin N. V. Gogol'a yazdığı ve Rusya'da yasaklanmış olan bir mektubu okudular. Kısa süre sonra çevrenin üyeleri tutuklandı ve ölüm cezasına çarptırıldı. Ancak infazdan hemen önce cezanın değiştirildiği kendilerine bildirildi. Dostoyevski dört yıllık ağır çalışma cezası için Sibirya'ya gönderildi, ardından sıradan bir asker olarak hizmet etmesi gerekiyordu.
В январе 1850 года Достоевского привезли в тюрьму в Омске. Позже он называл это место «Мёртвым домом». В тюрьме он провёл четыре года. После этого его отправили солдатом в Семипалатинск. В этот период он написал повести «Село Степанчиково и его обитатели» и «Дядюшкин сон». После смерти Николая I в 1855 году наказание стало легче, и Достоевский получил офицерское звание. В 1859 году он ушёл со службы, переехал сначала в Тверь, а позже снова в Петербург.
Ocak 1850'de Dostoyevski Omsk'taki bir hapishaneye getirildi. Daha sonra buraya "Ölüler Evi" adını verdi. Hapishanede dört yıl geçirdi. Bundan sonra asker olarak Semipalatinsk'e gönderildi. Bu dönemde "Stepançikovo Köyü ve Sakinleri" ile "Amcanın Rüyası" adlı uzun öyküleri yazdı. I. Nikolay'ın 1855 yılında ölümünden sonra ceza hafifledi ve Dostoyevski subay rütbesi aldı. 1859 yılında görevden ayrıldı, önce Tver'e taşındı, daha sonra yeniden Sankt Petersburg'a döndü.
После каторги болезнь Достоевского стала сильнее. До конца жизни у него были приступы эпилепсии. В 1861-1862 годах вышла книга «Записки из мёртвого дома» о его жизни на каторге. В 1861 году появился роман «Униженные и оскорблённые». В нём писатель снова рассказывал о судьбе и чувствах «маленького человека». Достоевский также хотел объяснить свои мысли о морали, литературе и политике. Вместе с братом он выпускал журнал «Время», где печатал свои произведения и статьи. Позже он продолжил эту работу в журнале «Эпоха».
Ağır çalışma cezasından sonra Dostoyevski'nin hastalığı ağırlaştı. Hayatının sonuna kadar epilepsi nöbetleri geçirdi. 1861 yılından 1862 yılına kadar ağır çalışma cezasındaki hayatını anlatan "Ölüler Evinden Notlar" adlı kitap yayımlandı. 1861 yılında "Ezilenler" romanı yayımlandı. Yazar bu romanda yine "küçük insanın" kaderini ve duygularını anlattı. Dostoyevski ayrıca ahlak, edebiyat ve siyaset hakkındaki düşüncelerini açıklamak istiyordu. Kardeşiyle birlikte "Vremya" dergisini çıkarıyor, eserlerini ve makalelerini burada yayımlıyordu. Daha sonra bu çalışmayı "Epoha" dergisinde sürdürdü.
В это время Достоевский часто писал о страданиях простых людей. Он всё больше связывал эти темы с религией и вопросами о добре и зле. Писатель считал, что русский народ сохранил настоящую веру во Христа и может помочь разным народам жить вместе мирно. Эти идеи называли почвенничеством. Они отличались от взглядов демократической интеллигенции и славянофилов. В 1864 году вышли «Записки из подполья», где герой выбирает между добром и злом. В 1866 году появился роман «Преступление и наказание» о том, имеет ли человек право убить другого.
Bu dönemde Dostoyevski sık sık sıradan insanların acıları hakkında yazıyordu. Bu konuları giderek daha fazla dinle ve iyi ile kötü hakkındaki sorularla ilişkilendiriyordu. Yazar, Rus halkının Mesih'e gerçek inancı koruduğunu ve farklı halkların barış içinde birlikte yaşamasına yardımcı olabileceğini düşünüyordu. Bu fikirlere poçvenniçestvo adı veriliyordu. Bunlar demokratik aydınların ve Slavofillerin görüşlerinden farklıydı. 1864 yılında "Yeraltından Notlar" yayımlandı; eserde kahraman iyi ile kötü arasında seçim yapar. 1866 yılında, bir insanın başka bir insanı öldürme hakkına sahip olup olmadığı üzerine "Suç ve Ceza" romanı yayımlandı.
В 1867 году Достоевский женился на Анне Григорьевне Сниткиной. Она работала стенографисткой, а позже стала его близким другом и помощником. В последние годы жизни писатель создал романы «Идиот», «Бесы» и «Братья Карамазовы». В этих книгах он показывал людей, которые думают прежде всего о себе и считают, что им всё разрешено. Такие герои должны решить, где проходит граница между добром и злом. Достоевский писал о преступлении против морали, закона, Бога и других людей. Те же вопросы он обсуждал в книге «Дневник писателя» до конца жизни.
Dostoyevski 1867 yılında Anna Grigoryevna Snitkina ile evlendi. O, stenograf olarak çalışıyordu ve daha sonra Dostoyevski'nin yakın arkadaşı ve yardımcısı oldu. Yazar hayatının son yıllarında "Budala", "Ecinniler" ve "Karamazov Kardeşler" romanlarını yazdı. Bu kitaplarda her şeyden önce kendilerini düşünen ve kendilerine her şeyin serbest olduğuna inanan insanları gösterdi. Bu tür kahramanlar iyi ile kötü arasındaki sınırın nerede olduğunu belirlemek zorundadır. Dostoyevski ahlaka, hukuka, Tanrı'ya ve diğer insanlara karşı işlenen suç hakkında yazdı. Hayatının sonuna kadar aynı soruları "Bir Yazarın Günlüğü" adlı kitapta tartıştı.
Достоевский умер в 1881 году. Его похоронили в Петербурге на кладбище Александро-Невской лавры. Позже он стал классиком русской литературы и одним из самых известных русских писателей на Западе и в Японии. Его книги вошли в школьную программу, а по многим произведениям сняли фильмы. В Москве, Петербурге и Старой Руссе открыли музеи-квартиры писателя. Некоторые названия и выражения из его книг вошли в русский язык, например «административный восторг» и слово «стушеваться». В советское время также использовали отрицательное слово «достоевщина» для его религиозных и моральных тем.
Dostoyevski 1881 yılında öldü. Sankt Petersburg'daki Aleksandr Nevski Lavrası mezarlığına gömüldü. Daha sonra Rus edebiyatının klasiklerinden biri ve Batı ile Japonya'da en tanınmış Rus yazarlardan biri oldu. Kitapları okul müfredatına girdi ve birçok eserinden filmler çekildi. Moskova, Sankt Petersburg ve Staraya Russa'da yazara ait müze evler açıldı. Kitaplarındaki bazı adlar ve ifadeler Rus diline girdi, örneğin "idari coşku" ifadesi ve "stushevatsya" sözcüğü. Sovyet döneminde, onun dinî ve ahlaki temaları için olumsuz anlam taşıyan "dostoevshchina" sözcüğü de kullanılıyordu.
