Русская матрёшка давно стала одной из самых известных русских игрушек. Её часто покупают как сувенир. Она яркая, красивая и сразу привлекает внимание. Многие люди думают, что матрёшка появилась очень давно. Но это не так. Первые матрёшки появились только в XIX веке. Идея была похожа на деревянную игрушку: одно яйцо было внутри другого. Потом мастера стали делать так разных кукол. Большая кукла открывается, а внутри находятся куклы поменьше. Игрушка быстро понравилась детям и взрослым.
Rus matruşkası uzun zamandır en tanınmış Rus oyuncaklarından biri olmuştur. Onu sık sık hediyelik eşya olarak satın alırlar. Parlak, güzel ve hemen dikkat çekicidir. Birçok insan matruşkanın çok uzun zaman önce ortaya çıktığını düşünür. Ama öyle değildir. İlk matruşkalar ancak 19. yüzyılda ortaya çıktı. Fikir, ahşap bir oyuncağa benziyordu: bir yumurta diğerinin içindeydi. Daha sonra ustalar bu şekilde farklı bebekler yapmaya başladılar. Büyük bebek açılır ve içinde daha küçük bebekler bulunur. Oyuncak kısa sürede çocukların ve yetişkinlerin hoşuna gitti.
О первой матрёшке рассказывают по-разному. По одному рассказу художник С.В. Малютин нарисовал женщину из деревни и её дочь. Потом мастер из Загорска сделал несколько деревянных кукол, а Малютин их раскрасил. По другому рассказу в 1890-х годах мастер Василий Звездочкин сделал такую куклу в Москве, в мастерской Анатолия Мамонтова. Внутри большой куклы было ещё семь маленьких. Но главное во всех рассказах одно. Матрёшка появилась в конце XIX века благодаря работе русских мастеров.
İlk matruşka hakkında farklı hikayeler anlatılır. Bir anlatıya göre ressam S. V. Malyutin köyden bir kadını ve onun kızını çizdi. Daha sonra Zagorsk'tan bir usta birkaç ahşap bebek yaptı ve Malyutin onları boyadı. Başka bir anlatıya göre 1890'lı yıllarda usta Vasili Zvezdoçkin, Moskova'da Anatoli Mamontov'un atölyesinde böyle bir bebek yaptı. Büyük bebeğin içinde yedi küçük bebek daha vardı. Ama bütün anlatılardaki temel nokta aynıdır. Matruşka, Rus ustaların çalışmaları sayesinde 19. yüzyılın sonunda ortaya çıktı.
Новая игрушка получила название от женского имени Матрёна. В то время это имя было очень популярно, особенно в деревнях. Поэтому оно хорошо подходило для куклы в русской народной одежде. Первая матрёшка была весёлой и с красными щеками. На ней были яркий сарафан и цветной платок. Внутри были другие маленькие фигурки. В одном описании это были весёлые сёстры. В другом это были дети: брат, сестра и маленький ребёнок. Все фигурки были похожи, но у каждой была своя маленькая деталь.
Yeni oyuncak, Matryona adlı kadın isminden adını aldı. O dönemde bu isim, özellikle köylerde, çok popülerdi. Bu yüzden Rus halk kıyafetleri içindeki bir bebeğe çok uygun düşüyordu. İlk matruşka neşeliydi ve kırmızı yanakları vardı. Üzerinde parlak bir sarafan ve renkli bir başörtüsü vardı. İçinde başka küçük figürler bulunuyordu. Bir tasvire göre bunlar neşeli kız kardeşlerdi. Başka bir tasvire göre ise çocuklardı: bir erkek kardeş, bir kız kardeş ve küçük bir çocuk. Bütün figürler birbirine benziyordu, ama her birinin kendine özgü küçük bir ayrıntısı vardı.
Матрёшка быстро стала известна не только в России, но и в других странах. В 1900 году её показали на международной выставке в Париже. Там игрушка очень понравилась людям. Позже матрёшки показывали на других выставках за границей. В начале XX века их начали продавать в разных странах. Матрёшка стала популярным русским сувениром. В 1911 году в Лейпциге продавали даже матрёшки, сделанные в Японии. Они были похожи на русские, но лица у них были другими. Кроме того, на этих куклах не было лака.
Matruşka kısa sürede yalnızca Rusya'da değil, başka ülkelerde de tanındı. 1900 yılında Paris'teki uluslararası bir sergide gösterildi. Orada insanlar oyuncağı çok beğendiler. Daha sonra matruşkalar yurt dışındaki başka sergilerde de gösterildi. 20. yüzyılın başında farklı ülkelerde satılmaya başlandılar. Matruşka popüler bir Rus hediyelik eşyası oldu. 1911 yılında Leipzig'de Japonya'da yapılmış matruşkalar bile satılıyordu. Rus matruşkalarına benziyorlardı, ama yüzleri farklıydı. Ayrıca bu bebeklerde vernik yoktu.
Сделать хорошую матрёшку не так просто. Сначала мастер выбирает дерево. Часто для этого берут липу, потому что оно мягкое. После сушки оно обычно не трескается. Дерево долго лежит на открытом воздухе, иногда два года. Сначала мастер делает самую маленькую куклу, потому что она не открывается. Потом он делает остальные куклы. Каждая новая кукла немного больше предыдущей. Деревянные формы несколько раз обрабатывают, чтобы они стали гладкими. Потом их покрывают лаком, раскрашивают яркими красками и иногда добавляют красивые украшения.
İyi bir matruşka yapmak o kadar kolay değildir. Önce usta ağacı seçer. Bunun için sık sık ıhlamur ağacı kullanılır, çünkü yumuşaktır. Kuruduktan sonra genellikle çatlamaz. Ağaç uzun süre açık havada bekletilir, bazen iki yıl boyunca. Usta önce en küçük bebeği yapar, çünkü o açılmaz. Sonra diğer bebekleri yapar. Her yeni bebek bir öncekinden biraz daha büyüktür. Ahşap biçimler pürüzsüz hale gelmeleri için birkaç kez işlenir. Daha sonra verniklenir, parlak renklerle boyanır ve bazen güzel süslemeler eklenir.
Обычно матрёшка похожа на девочку или женщину в русской народной одежде. На ней есть сарафан и платок. Их часто украшают яркими цветами и рисунками. В руках у матрёшки может быть корзина, птица или букет цветов. Все куклы в наборе похожи. Но у каждой есть своя особенность. Чаще всего в одной матрёшке бывает от 3 до 24 кукол. Иногда мастера делают очень большие наборы по заказу. В таких наборах может быть 60 кукол и даже больше. Все куклы стоят одна внутри другой, от самой большой до самой маленькой.
Matruşka genellikle Rus halk kıyafetleri giymiş bir kıza veya kadına benzer. Üzerinde sarafan ve başörtüsü vardır. Bunlar çoğu zaman parlak çiçekler ve desenlerle süslenir. Matruşkanın elinde bir sepet, bir kuş veya bir çiçek buketi olabilir. Bir takımdaki bütün bebekler birbirine benzer. Ama her birinin kendine özgü bir özelliği vardır. Çoğu zaman bir matruşkanın içinde 3 ile 24 arasında bebek bulunur. Bazen ustalar sipariş üzerine çok büyük takımlar yaparlar. Bu tür takımlarda 60 bebek, hatta daha fazlası olabilir. Bütün bebekler en büyüğünden en küçüğüne kadar birbirinin içinde durur.
Позже матрёшек стали делать в разных местах России. В каждом месте появился свой стиль. В Сергиевом Посаде много матрёшек начали делать в начале XX века. Сергиевская матрёшка обычно похожа на девушку с круглым лицом. На ней есть платок, кофта с рисунком, сарафан и фартук с цветами. Мастера часто используют жёлтый, красный, синий и зелёный цвета. Лицо и одежду рисуют тонкими чёрными линиями. Потом куклу покрывают лаком. Поэтому она выглядит ярко и красиво. Её легко узнать среди других видов.
Daha sonra Rusya'nın farklı yerlerinde matruşkalar yapılmaya başlandı. Her yerde kendine özgü bir tarz ortaya çıktı. Sergiyev Posad'da 20. yüzyılın başında çok sayıda matruşka yapılmaya başlandı. Sergiyev Posad matruşkası genellikle yuvarlak yüzlü bir kıza benzer. Üzerinde başörtüsü, desenli bir bluz, sarafan ve çiçekli bir önlük vardır. Ustalar sık sık sarı, kırmızı, mavi ve yeşil renkleri kullanırlar. Yüz ve kıyafetler ince siyah çizgilerle çizilir. Daha sonra bebek verniklenir. Bu yüzden parlak ve güzel görünür. Onu diğer türlerin arasında tanımak kolaydır.
Другие матрёшки тоже можно узнать по цветам и украшениям. Семёновская матрёшка часто бывает жёлтой и красной. На её платке рисуют круглые точки. На Полхов-Майданской матрёшке обычно рисуют большой цветок, например розу. Для неё выбирают очень яркие цвета. Вятская матрёшка выглядит ещё более необычно. Её не только красят, но и украшают соломой. Сначала солому варят в воде с содой. Потом её режут на маленькие части и приклеивают к дереву. Так на кукле появляется красивый народный рисунок.
Diğer matruşkalar da renklerinden ve süslemelerinden tanınabilir. Semyonov matruşkası çoğu zaman sarı ve kırmızıdır. Başörtüsünün üzerine yuvarlak noktalar çizilir. Polhov Maydan matruşkasının üzerine genellikle büyük bir çiçek, örneğin bir gül çizilir. Onun için çok parlak renkler seçilir. Vyatka matruşkası daha da sıra dışı görünür. Yalnızca boyanmaz, samanla da süslenir. Önce saman sodalı suda kaynatılır. Sonra küçük parçalara kesilir ve ahşabın üzerine yapıştırılır. Böylece bebeğin üzerinde güzel bir halk deseni ortaya çıkar.
Сегодня матрёшек делают в городах России и на фабриках, где делают народные игрушки. Матрёшка остаётся очень известным сувениром и символом русского народного искусства. В России есть шесть музеев матрёшки. Там люди могут узнать историю этой игрушки, увидеть разные виды матрёшек и посмотреть, как их делают. В некоторых музеях посетители могут сами попробовать раскрасить куклу. Поэтому матрёшка интересна не только как сувенир. Она также показывает, как русские мастера умеют работать с деревом и красками и как они сохраняют народные традиции.
Bugün matruşkalar Rusya'nın şehirlerinde ve halk oyuncakları üreten fabrikalarda yapılmaktadır. Matruşka çok tanınmış bir hediyelik eşya ve Rus halk sanatının bir simgesi olmaya devam etmektedir. Rusya'da altı matruşka müzesi vardır. İnsanlar orada bu oyuncağın tarihini öğrenebilir, farklı matruşka türlerini görebilir ve nasıl yapıldıklarını izleyebilirler. Bazı müzelerde ziyaretçiler bir bebeği kendileri boyamayı deneyebilirler. Bu yüzden matruşka yalnızca bir hediyelik eşya olarak ilgi çekici değildir. Aynı zamanda Rus ustaların ahşap ve boyalarla nasıl çalışabildiğini ve halk geleneklerini nasıl koruduğunu gösterir.
